قال‌اللَّه تعالى : « إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا إِنَّ لَكَ فِي النَّهارِ سَبْحاً طَوِيلًا » « 1 » قوله وَطاً على وَزن فَعال أَى موُاطاة القلبِ و اللسانِ و الظاهر و الباطن . « 2 » آرى ؛ به نيم شب كه همه مست خواب خوش باشند * من و خيال تو و ناله هاى درد آلود ياد خدا در شب خوشا حال بندگان شاكر كه چون روز در ذكر قاصر و مقصّراند ، شب برخيزند و آن را به انابت و استغفار تدارك كنند . و الحق آنچه وليّم باز وقت آن افتاده كه يك لحظه غافل شدن از ياد خداوند مظنّه تقصير است ، نيكو دريافته . امّا چون آدمى كانِ تقصير و تفريط است و سرشت جِرمِ او بر جُرم شده ، چاره آن است كه آن نسيان را به ذكر تدارك كند كه « كُلُّ ابْن آدَم خَطَّاء وَ خَيرُ الخَاطئين التَوابُون » . « 3 » و البته وِردى از قيام ليل جهت خود تعيين كند كه جبر تفريطاتِ روز و عذر خواهى تقصيرات به آن كند . و خداى عزّوجلّ چون در صفت اولياى خود فرمود : « وَ الْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحارِ » « 4 » و كسى را دون كسى به اين تخصيص نكرد پس معلوم شد كه تقصير چيزى است كه لازمِ سرشت آدمى است . استغفار و هر كسى را به حسب خود و همه كس را لازم است كه ساعتى جهت خود مقرّر كنند و در هر شبانروزى كه در آن ساعت برسند به عذر خواهى تقصيرات آن شبانه روز مشغول شوند ، چه جُرم نسبت به آدمى همچون چِرك است نسبت با جامه ، چگونه جامه بهر چند روز

--> ( 1 ) . مسلّماً نماز و عبادت شبانه پابرجاتر و با استقامت‌تر است . و تو در روز تلاش مستمر و طولانىخواهى داشت . سورهء مزمل ، آيهء 6 و 7 . ( 2 ) . وطا بر وزن فَعال يعنى هماهنگى دل و زبان و ظاهر و باطن . ( 3 ) . هر آدمىزاده خطا كار است و بهترين آنان توبه كارانند . سنن ترمذى ، ح 2423 . ( 4 ) . و در سحرگاهان ، استغفار مىنمايند . سورهء آل عمران ، 17 .